Có còn chỗ đứng cho các cửa hàng tạp hóa

Cửa hàng tạp hóa là mô hình kinh doanh chiếm gần như toàn bộ thị trường Việt Nam bởi sự tiện lợi của nó. Sự gia tăng ngày 1 nhanh của các cửa hàng tạp hóa để đáp ứng như cầu của người tiêu dùng là 1 điều rất có lợi. Nhưng trong tương lai, liệu có còn chỗ đứng cho các cửa hàng tạp hóa khi mà các siêu thị lớn cũng đang ngày 1 gia tăng về số lượng và chất lượng. Cùng kệ chứa hàng tìm hiểu vấn đề tài qua 1 vài khảo sát dưới đây.

Doanh thu của các cửa hàng tạp hóa giảm mạnh

Như thường lệ, chị Thủy, chủ cửa hàng tạp hóa trên đường Tô Vĩnh Diện, phường Linh Chiểu, quận Thủ Đức bắt đầu công việc kinh doanh ngày mới từ 6 giờ sáng. Chị Thủy giải thích sở dĩ phải mở cửa sớm là để tranh thủ bán thêm đồ ăn nhanh cho học sinh trường Lê Quý Đôn (đối diện cửa hàng) nhằm kiếm thêm thu nhập. Cũng như các cửa hàng tạp hóa khác, chị Thủy bán đủ thứ đồ, bánh kẹo, mĩ phẩm, nước giải khát, sữa, thuốc lá, dụng cụ học sinh, sách báo, card điện thoại và cả… nước đá.

Nằm ngay đầu đường Tô Vĩnh Diện – Võ Văn Ngân, bên hông trường học, tiệm tạp hóa tuy chỉ rộng chừng 15 mét vuông có lợi thế kinh doanh khá tốt, ấy vậy mà theo tính toán của chị Thủy, hơn một năm nay doanh số giảm sút thấy rõ vì trong vòng bán kính chưa đầy cây số mà có đến gần chục cửa hàng tiện lợi của B’s Mart, Family Mart, Co.op Food, Shop&Go mọc lên.

cửa hàng tạp hóa

Chưa hết, cách nay một tháng, Vinmart khai trương thêm hai siêu thị, một ở đường Võ Văn Ngân, một ở đường Hoàng Diệu 2, trong này bán không thiếu một thứ gì. Nhiều trang thiết bị phục vụ việc bán hàng, kinh doanh như giá kệ siêu thị được bổ sung, mua mới. “Kinh doanh ế ẩm, tạp hóa bán thứ gì thì vô cửa hàng tiện lợi có thứ đó. Năm ngoái doanh số mỗi tháng 250 – 300 triệu đồng, bốn tháng nay giảm phân nữa, chán lắm!” – chị Thủy than.

Không như cửa hàng tiện lợi và siêu thị, vốn đầu tư tiệm tạp hóa không quá lớn, trung bình 50-100 triệu đồng là đủ. Cá biệt có cửa tiệm lớn đầu tư tiền tỉ. Hàng hóa ở kênh tạp hóa tập trung chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng nhanh.

Trước đây, các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini chưa “phủ” đến các con đường, thậm chí là ngõ hẻm thì cửa hàng tạp hóa còn có doanh thu kha khá. Nhưng nay, cửa hàng tiện lợi không ngừng gia tăng điểm bán; có trường hợp một tạp hóa bị “kẹp” giữa hai ba cửa hàng tiện lợi, thành ra kênh truyền thống này mất dần lợi thế.

Bà Năm Tốt, chủ cửa hàng tạp hóa trên đường Hoàng Diệu 2, quận Thủ Đức, cho biết do phải lấy hàng qua các đại lý phân phối nên lợi nhuận trên mỗi sản phẩm thường thấp. Cao nhất là dòng mỹ phẩm, nước giải khát được khoảng 15 – 20% nhưng nhóm này bán chậm; bánh kẹo, mì gói, thực phẩm khô từ 5 – 7%. Chỉ có sữa bán chạy nhưng lợi nhuận lại thấp, khoảng 0,5 – 0,7% tùy chính sách của từng hãng. Lợi nhuận đã thấp, hầu hết các chủ tiệp tạp hóa đều cho rằng làm ăn bây giờ khó khăn hơn trước gấp bội phần.

“Trước đây doanh số bán nước giải khát thu về 15 – 20 triệu đồng, bây giờ có khi cả buổi chỉ có một khách ghé vào tiệm” – chị Hải Khuyên, chủ cửa hàng trên đường Kha Vạn Cân, phường Linh Trung, Thủ Đức tâm sự. Chỉ tay về phía hai cửa hàng tiện lợi của Co.op Food và Satra Food cách chừng 100 mét, chị Khuyên bảo đó là nguyên nhân làm doanh số giảm. “Từ khi hai cửa hàng này mọc lên thì tui không còn làm ăn được gì nữa. Giá cả hàng hóa trong đó cũng như ở ngoài, có thời gian họ còn chạy khuyến mãi giảm giá, mua một tăng một nên hút hết khách của mình” – chị Khuyên nói.

Của hàng tạp hoá không chết

Mới đây, công ty nghiên cứu thị trường Nielsen công bố kết quả nghiên cứu về “tương lai của kênh tạp hóa tại thị trường Việt Nam” cũng chỉ ra kênh mua sắm truyền thống này đang có chiều hướng tăng trưởng chậm lại và bị cạnh tranh quyết liệt từ các kênh mua sắm hiện đại.

Ngoài giá kệ siêu thị, chúng tôi còn cung cấp các sản phẩm cơ khí công nghiệp như con lăn băng chuyền, bàn thao tác, xe đẩy, xe thang di dong. Đọc để tìm hiểu thêm chi tiết.

Theo số liệu của Nielsen, hiện cả nước có hơn nửa triệu cửa hiệu tiệm tạp hóa và bán thuốc, đóng góp tới 87% doanh số cho các doanh nghiệp kinh doanh hàng tiêu dùng nhanh nhưng tốc độ tăng trưởng cửa hàng thuộc nhóm này trong năm 2013- 2014 chỉ đạt 1,2%, trong khi kênh tiện lợi là 28,8%.

Vài năm trở lại đây, thị trường Việt Nam chứng kiến chuỗi siêu thị nhỏ và cửa hàng tiện lợi mở rộng nhanh chóng về số lượng cửa hàng. Sự tăng trưởng kênh hiện đại đang đi vào các thành phố lớn. So với quý 1.2013, số lượng cửa hàng của hệ thống Shop&Go đã tăng khoảng 13% trong quý 1.2014. Tương tự, của B’s Mart là 30%, Circle K 49%, Family Mart 91%, Co.op Food, Satra Food lần lượng 21% và 49%…

Sự gia tăng đáng kể này, Nielsen đánh giá là một tất yếu bởi mức độ đô thị hóa ở Việt Nam ngày càng tăng kéo theo sự dịch chuyển lao động làm tăng thu nhập người dân, góp phần thay đổi thói quen mua sắm. Ở các quốc gia phát triển trong khu vực, nhu cầu mua sắm đã thay đổi rõ rệt, hàng hóa được tiêu thụ 50% ở kênh hiện đại, còn lại là truyền thống bao gồm tạp hóa và chợ.

Mặc dù đang có sự dịch chuyển mua sắm từ chợ, tạp hóa vào cửa hàng tăng lên nhưng nhìn một cách tổng thể, số lượng tạp hóa, chợ ở Việt Nam vẫn còn rất lớn, do đó, chi tiêu ở kênh mua sắm truyền thống này vẫn cao. Trong ngắn hạn, Nielsen cho rằng các doanh nghiệp làm hàng tiêu dùng nhanh vẫn phải phụ thuộc vào chi tiêu ở chợ và tạp hóa.

Siêu thị, cửa hàng có tăng nhưng không bằng do Việt Nam vẫn còn tới 70% dân số sống ở nông thôn, kênh tiện lợi chưa thể vươn tới được. Ngay ở nội thị, một bộ phận dân cư, số đông là lớn tuổi vẫn chọn tạm hóa, kể cả chợ là kênh mua sắm thường xuyên các mặt hàng như thực phẩm khô, nước đóng chai, hàng hóa phục vụ cá nhân do kênh này có tính tiện lợi riêng như gần nhà, mua sắm không phải gửi xe, đa dạng sản phẩm.

Nhiều chuyên gia kinh tế dự báo trong thời gian tới, nếu các cửa hàng tạp hóa không thay đổi thì rất có thể, các doanh nghiệp cá nhân kinh doanh tạp hóa sẽ chịu thua lỗ nặng nề.